Tìm kiếm: giá trị di sản

Trong bối cảnh các mô hình đô thị truyền thống đang bộc lộ những hạn chế trước áp lực tăng trưởng và biến đổi toàn cầu, Ninh Bình lựa chọn một hướng đi khác biệt: Phát triển đô thị dựa trên nền tảng hệ giá trị di sản. Quy hoạch bảo quản, tu bổ và phục hồi Danh lam thắng cảnh quốc gia đặc biệt Tràng An - Tam Cốc - Bích Động vừa được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt tại Quyết định số 705/QĐ-TTg ngày 21/4/2026 đã xác lập khung pháp lý và không gian phát triển để xây dựng một đô thị có khả năng dung hòa giữa bảo tồn và tăng trưởng, giữa quá khứ, hiện tại và tương lai - Đô thị Di sản thiên niên kỷ. Trong cấu trúc đó, Tràng An - Tam Cốc - Bích Động được định vị là hạt nhân trung tâm, với các giá trị nổi bật toàn cầu và đóng vai trò nguồn lực nội sinh, dẫn dắt tiến trình xây dựng Ninh Bình trở thành thành phố trực thuộc Trung ương, một đô thị mang tầm vóc quốc gia và quốc tế.

Thực hiện mục tiêu tái cấu trúc không gian phát triển và yêu cầu nâng cao chất lượng tăng trưởng, Ninh Bình xác định rõ một định hướng chiến lược: phát triển dựa trên nền tảng di sản, lấy văn hóa làm trục dẫn dắt, coi du lịch là ngành kinh tế mũi nhọn, tạo động lực lan tỏa. Quy hoạch bảo quản, tu bổ và phục hồi Danh lam thắng cảnh quốc gia đặc biệt Tràng An - Tam Cốc - Bích Động được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt tại Quyết định số 705/QĐ-TTg ngày 21/4/2026 là bước cụ thể hóa quan điểm phát triển mới của tỉnh: chuyển hóa giá trị di sản thành nguồn lực nội sinh, từng bước xây dựng Tràng An trở thành trung tâm du lịch đẳng cấp quốc tế, đóng vai trò hạt nhân của “kinh tế di sản” trong kỷ nguyên phát triển mới.

Xã Nam Minh (Ninh Bình) hiện sở hữu 3 di tích lịch sử - văn hóa cấp Quốc gia, 10 di tích cấp tỉnh và 27 di tích nằm trong danh mục kiểm kê. Công tác bảo tồn, phát huy giá trị di sản luôn được địa phương chú trọng nhằm giáo dục truyền thống cách mạng cho thế hệ trẻ, đồng thời bước đầu khơi dậy tiềm năng du lịch văn hóa tâm linh tại địa phương.

Giữa nhịp sống hiện đại có những người đang âm thầm gìn giữ ký ức của thời gian bằng tất cả niềm say mê và sự bền bỉ. Ở vùng đất Cố đô Hoa Lư, hành trình hơn hai thập kỷ sưu tầm đồ cổ của ông Nguyễn Mạnh Cường (phường Tây Hoa Lư) không đơn thuần là sở thích cá nhân mà còn góp phần gìn giữ giá trị di sản qua từng hiện vật nhuốm màu thời gian.

Giữa đời sống thường nhật, phở hiện diện như một phần quen thuộc của văn hóa ẩm thực Việt. Đằng sau bát phở là câu chuyện về nghề, về ký ức và về những con người lặng lẽ giữ gìn giá trị truyền thống. Nghệ nhân Lê Thị Thiết, Phó Chủ tịch Hiệp hội Văn hóa ẩm thực Việt Nam, Chủ tịch Hiệp hội Văn hóa ẩm thực tỉnh Ninh Bình là một trong những người bền bỉ theo đuổi hành trình ấy.

Sau hợp nhất, tỉnh Ninh Bình có không gian văn hóa rộng lớn với mật độ di sản đậm đặc. Đứng trước khối lượng di sản văn hóa khổng lồ, ứng dụng công nghệ số là yêu cầu tất yếu, cấp thiết. Thời gian qua, ngành Văn hóa chủ động phối hợp với các ban, ngành, địa phương từng bước giải quyết bài toán quản lý, đồng bộ hóa dữ liệu và lan tỏa giá trị di sản qua các nền tảng công nghệ thông minh.

Diễn ra từ ngày 20/3 đến 22/3, Festival Phở năm 2026 tại không gian phố đi bộ Thiên Trường (tỉnh Ninh Bình) quy tụ gần 50 gian hàng của các nghệ nhân, thương hiệu phở nổi tiếng ba miền. Sự kiện thu hút đông đảo người dân, du khách đến thưởng thức tinh hoa ẩm thực và tìm hiểu quy trình chế biến món ăn mang đậm bản sắc dân tộc. Chuỗi hoạt động trình diễn, trải nghiệm thiết thực tôn vinh nghề truyền thống, lan tỏa giá trị di sản văn hóa phi vật thể quốc gia.

Tối 20/3, tại Không gian phố đi bộ Thiên Trường (tỉnh Ninh Bình), Festival Phở năm 2026 với chủ đề “Phở Việt - Di sản sống trong lòng thời đại” đã chính thức khai mạc. Ngay sau lễ khai mạc, đồng chí Trần Huy Tuấn, Ủy viên Trung ương Đảng, Bí thư Tỉnh ủy; đồng chí Lê Quốc Chỉnh, Phó Bí thư Tỉnh ủy, Chủ tịch HĐND tỉnh cùng các đồng chí lãnh đạo tỉnh đã tới tham quan các gian hàng trưng bày, thưởng thức hương vị phở truyền thống và động viên các nghệ nhân gìn giữ giá trị di sản văn hóa phi vật thể quốc gia.

Nằm trong khuôn khổ Festival Phở - 2026, trong hai ngày (từ ngày 18/3 đến ngày 19/3/2026), chương trình tham quan, trải nghiệm nghề Phở ở làng Vân Cù, xã Nam Đồng (Ninh Bình) đã cung cấp khoảng 8.000 bát phở phục vụ các thực khách. Tham gia chương trình, người dân và du khách trực tiếp tìm hiểu quy trình chế biến, thưởng thức ẩm thực truyền thống ngay tại không gian di sản. Chuỗi hoạt động mang ý nghĩa thiết thực nhằm bảo tồn, phát huy giá trị Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia.

Thời gian qua, các thế lực thù địch nuôi dưỡng âm mưu, dùng nhiều thủ đoạn, chiêu trò nhằm hạ thấp giá trị di sản văn hóa; tấn công vào đạo đức, lối sống và thuần phong mỹ tục dân tộc; xuyên tạc chính sách, thành tựu về quyền con người... Đó cũng là mục tiêu nhằm chống phá nền tảng tư tưởng của Đảng, tấn công trực tiếp vào nền tảng tinh thần, bản lĩnh và cốt cách của con người Việt Nam. Do vậy, chúng ta phải tỉnh táo nhận diện, kiên quyết đấu tranh, bác bỏ.

Điện ảnh là ngành nghệ thuật có sức kết nối và lan tỏa thông điệp nhanh, đối tượng khán giả đa dạng. Những bối cảnh đẹp, những giá trị di sản văn hóa, vẻ đẹp của con người, vùng đất... cùng với câu chuyện cuốn hút của các tác phẩm có giá trị nghệ thuật, sáng tạo bằng ngôn ngữ điện ảnh sẽ đem lại hiệu ứng tích cực, mạnh mẽ và rộng khắp, mở ra xu hướng dịch chuyển của du khách đến với những địa điểm quay phim, tạo ra “cú huých” cho tăng trưởng du lịch và kinh tế - xã hội. Ninh Bình đã và đang là sự lựa chọn của nhiều bộ phim điện ảnh, MV ca nhạc, mở ra cơ hội trở thành phim trường tự nhiên của nhiều tác phẩm nghệ thuật đặc sắc.

Số hóa các địa chỉ đỏ, di tích lịch sử - văn hóa đang trở thành phương thức hiệu quả trong giáo dục truyền thống cho thanh, thiếu nhi, đồng thời góp phần quảng bá sâu rộng giá trị di sản của Ninh Bình. Từ ý nghĩa đó, tuổi trẻ Ninh Bình đã tích cực tham gia số hóa các địa chỉ đỏ, ứng dụng công nghệ vào giới thiệu, thuyết minh và lan tỏa lịch sử, qua đó làm cho các giá trị văn hóa, lịch sử của quê hương được bảo tồn, tiếp cận và phát huy bền vững trong đời sống đương đại.

Chi hội Lữ hành và Hướng dẫn viên du lịch (Hiệp hội Du lịch Ninh Bình) vừa tổ chức đoàn khảo sát sản phẩm du lịch “Một hành trình-hai di sản” tại tỉnh Quảng Ninh. Chương trình được xây dựng theo hướng kết nối giá trị di sản, mở ra hướng hợp tác phát triển tuyến du lịch liên vùng giữa hai địa phương giàu tiềm năng.

Khu tưởng niệm Nhà văn, Liệt sỹ Nam Cao tọa lạc tại thôn 1, Hoà Hậu, xã Nam Lý, tỉnh Ninh Bình, không chỉ là nơi an nghỉ và tri ân một nhà văn lớn mà còn là một “Bảo tàng sống” của văn học Việt Nam hiện đại và là điểm nhấn quan trọng trong bản đồ du lịch di sản vùng đồng bằng sông Hồng. Việc phát huy trọn vẹn giá trị di sản Nam Cao đang mở ra hướng mới để xây dựng thương hiệu du lịch văn hóa bền vững cho địa phương.

Những ngày này, công tác chuẩn bị cho Liên hoan văn hoá dân gian các di tích tiêu biểu tỉnh Ninh Bình lần thứ nhất năm 2025 (sẽ được tổ chức trong tháng 11) đang được triển khai tích cực. Đây là một trong những sự kiện văn hoá quy mô lớn, mang ý nghĩa đặc biệt trong công tác bảo tồn, phát huy giá trị di sản văn hoá của vùng đất địa linh nhân kiệt.

Ngày 4/11, trong khuôn khổ các hoạt động kỷ niệm 200 năm ngày sinh Danh nhân Phạm Thận Duật (1825-2025), UBND tỉnh Ninh Bình và Hội Khoa học Lịch sử Việt Nam chủ trì, với sự tham gia của Viện Việt Nam học và Khoa học phát triển (Đại học Quốc gia Hà Nội), Quỹ Giải thưởng Phạm Thận Duật đã tổ chức Hội thảo khoa học quốc tế “Danh nhân Phạm Thận Duật - giá trị di sản và giải pháp bảo tồn, phát huy” nhằm phân tích, đánh giá giá trị di sản của Danh nhân Phạm Thận Duật trong tiến trình lịch sử dân tộc Việt Nam; Đề xuất phương hướng, giải pháp bảo tồn và phát huy giá trị di sản của Danh nhân Phạm Thận Duật trong sự nghiệp xây dựng văn hóa, kinh tế, xã hội của đất nước nói chung và tỉnh Ninh Bình nói riêng.

Ngày 14/10, tại Khu du lịch sinh thái Tràng An, Ban Quản lý Quần thể danh thắng Tràng An (Sở Du lịch Ninh Bình) phối hợp với Bệnh viện Đa khoa tỉnh và Phòng Cảnh sát Phòng cháy, chữa cháy và cứu nạn, cứu hộ (Công an tỉnh) tổ chức chương trình “Bồi dưỡng nguồn nhân lực quản lý, khai thác giá trị Di sản và tập huấn công tác PCCC, CNCH và kỹ năng sơ cấp cứu ban đầu” cho cán bộ, nhân viên đang làm việc tại Khu du lịch.

Ngày 27/9, nhân kỷ niệm Ngày Du lịch Quốc tế (27/9) và hướng tới chào mừng Đại hội đại biểu Đảng bộ tỉnh Ninh Bình lần thứ I, nhiệm kỳ 2025-2030, tại Trung tâm hội nghị quốc tế chùa Bái Đính, UBND tỉnh đã tổ chức Hội nghị Quốc tế “Công tác nghiên cứu khoa học gắn với quản lý, bảo tồn và phát huy giá trị Di sản văn hoá và thiên nhiên thế giới Quần thể danh thắng Tràng An”.

Sau hợp nhất, tỉnh Ninh Bình mới có nhiều tiềm năng, lợi thế và không gian phát triển kinh tế, văn hóa, xã hội rộng lớn hơn, đặc biệt hội tụ nhiều giá trị văn hóa vật thể và phi vật thể quý giá. Trên cơ sở đó, Ninh Bình xác định, công nghiệp văn hóa (CNVH) là một trong những động lực tăng trưởng mới, tạo đột phá phát triển kinh tế - xã hội; đồng thời là công cụ quan trọng để gìn giữ, phát huy các giá trị di sản văn hóa của địa phương.

Trên địa bàn tỉnh Ninh Bình còn lưu giữ nhiều loại hình nghệ thuật truyền thống độc đáo gắn với sinh hoạt tín ngưỡng, lễ hội, tiêu biểu như múa rối Chầu Thánh ở chùa Đại Bi (xã Nam Trực), chùa Cổ Lễ (xã Cổ Lễ) và múa mặt nạ Sơn Quân tại các xã Minh Thái, Ninh Cường. Với sự vào cuộc của các cấp, các ngành và cộng đồng, việc bảo tồn, phát huy giá trị di sản ngày càng đi vào thực chất, góp phần làm giàu bản sắc văn hóa dân tộc.

Xã Xuân Hồng (Ninh Bình) mới được thành lập trên cơ sở sáp nhập các xã Xuân Châu, Xuân Thượng, Xuân Thành và Xuân Hồng cũ (thuộc huyện Xuân Trường, tỉnh Nam Định trước đây), là vùng đất có bề dày lịch sử, văn hóa đặc sắc và truyền thống cách mạng anh hùng.

Trong quá trình sắp xếp, tổ chức lại đơn vị hành chính, việc sáp nhập các địa phương có chung đặc trưng văn hóa địa lý như Ninh Bình, Nam Định, Hà Nam mở ra một không gian phát triển rộng lớn, hội tụ nhiều tiềm năng, trong đó nổi bật nhất là hệ thống di sản văn hóa- thiên nhiên phong phú và đặc sắc. Trên nền tảng ấy, việc phát huy giá trị di sản không chỉ là nghĩa vụ bảo tồn, mà còn là động lực chiến lược để kiến tạo mô hình phát triển bền vững, bản sắc, tự cường.

Chiều 23/6, Liên hiệp các hội Khoa học và Kỹ thuật tỉnh tổ chức Hội thảo tư vấn, phản biện dự thảo Đề án “Phát triển du lịch gắn với các di tích liên quan đến thời Trần trong Quần thể danh thắng Tràng An phục vụ công tác quản lý, bảo tồn và phát huy giá trị di sản” (Gọi tắt là Đề án).

Nằm trong khuôn khổ các hoạt động của Tuần Văn hóa, Du lịch Hà Nam năm 2025; hướng tới kỷ niệm 110 năm ngày sinh Nhà văn, liệt sĩ Nam Cao (29/10/1915 – 29/10/2025), sáng 20/6,  Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch (VH,TT&DL) phối hợp với Viện Văn hóa, Nghệ thuật, Thể thao và Du lịch (VH,NT,TT&DL); UBND huyện Lý Nhân tổ chức Hội thảo khoa học “Phát huy giá trị di sản văn hóa trên quê hương nhà văn Nam Cao gắn với phát triển du lịch bền vững”. Dự có  hội thảo có đại diện Ban Tuyên giáo và Dân vận Tỉnh ủy, Sở Công thương, lãnh đạo Sở VH,TT&DL; lãnh đạo UBND huyện Lý Nhân, UBND xã Hòa Hậu và các nhà quản lý, nghiên cứu, giảng viên các vụ, viện, trường đại học, Hội Văn học Nghệ thuật tỉnh…